روش های ارزیابی عملکرد هوازی

توان هوازی بیشینه از طریق تعیین اکسیژن مصرفی بیشینه بعنوان عملکرد هوازی ارزشیابی می شود (5) اکسیژن مصرفی بیشینه به دو شیوه مستقیم و غیر مستقیم قابل اندازه گیری می باشد. روش مستقیم در آزمایشگاه و معمولا بر روی دوچرخه کارسنج یا نوار گردان انجام می شود. آزمون های متفاوتی که از روش غیر مستقیم به برآورد حداکثر اکسیژن مصرفی می پردازند را می توان به آزمون های میدانی، آزمون های پله، آزمون های آزمایشگاهی زیر بیشینه و آزمون های آزمایشگاهی بیشینه تقسیم بندی کرد(82).

آزمون های میدانی نظیر دو یک مایل، دو یک و نیم مایل، یک مایل پیاده روی یا 9دقیقه دویدن،3مایل پیاده روی، 12 دقیقه رکاب زدن دوچرخه، 12 دقیقه شنا کردن، 12 دقیقه دویدن، آزمون راه رفتن راکپورت، آزمون پیسر[1]یا شاتل ران(که  در در حال حاضر در صدر فهرست آزمون های هوازی میدانی است) و. . . می باشد(31،52،58) تمامی این آزمون ها به نوعی بیشینه محسوب می شوند. آزمون های پله، آزمون هایی نظیر :آزمون پله 3دقیقه ای کوئین، آزمون پله کانادایی،آزمون پله بیشینه ناگل،آزمون پله اسو و. . . است (23،32،67،80،82،91)که فرد می بایست با آهنگ خاص ودر زمان معین از پله ای به ارتفاع مشخص بالاوپایین برود که در پایان با اندازه گیری ضربان قلب و قرار دادن آن در معادله مربوط به هریک از آزمون ها، توان هوازی فرد محاسبه می شود(82).

آزمون های آزمایشگاهی زیر بیشینه که به روی نوار گردان یا دوچرخه کارسنج انجام می شوند به دو دسته آزمون های یک مرحله ای و آزمون های چند مرحله ای تقسیم می شوند(1،83). از میان آزمون های مختلفی که با بهره گرفتن از مدل یک مرحله ای و چند مرحله ای به اندازه گیری حداکثر اکسیژن مصرفی می پردازند می توان از آزمون های دوچرخه آستراند، دوچرخه فاکس، برنامه اصلاح شده بروس و برنامه اصلاح شده بالک و راس نام برد(32،71). فرض مشترک همه این آزمون ها این است که ضربان قلب و اکسیژن مصرفی نسبت به افزایش بار به طور خطی افزایش می یابد و محققین با اندازه گیری ضربان قلب فرد، میزان vo2max او را با معادلات مختلف پیش بینی می نمایند (71،82).

ازمیان آزمون های آزمایشگاهی بیشینه که به روی دوچرخه کارسنج اجرا می شوند می توان پروتکل اتورر و دیویس، پروتکل آستراند و پروتکل مک آردل را نام برد(71،82،88). و از میان آزمون هایی که به روی نوارگردان اجرا می شوند می توان پروتکل بروس، پروتکل بالک،پروتکل پولاک، پروتکل تایلور و پروتکل کاستیل و فاکس را نام برد(32،71،82).

هرچند آزمون های زیر بیشینه از نظر علمی کاربرد بیشتری نسبت به آزمون های بیشینه دارند ولی میزان دقت آزمون های زیر بیشینه در برآورد vo2max  کمتر از آزمون های بیشینه است. آزمون های نوار گردان بیشینه دقیق ترین روش بعداز روش مستقیم در اندازه گیری vo2max ( با بهره گرفتن از گاز آنالایزر ) به حساب می آیند(32).

روایی، پایایی و ویژگی آزمون های توان هوازی

برای اطمینان از دقت ارزیابی توان هوازی ورزشکاران، باید آزمون هایی انتخاب شود که معتبر، پایا و عینی باشند. این مفاهیم پایه، باید به دقت فهمیده شوند تا ارزش نسبی آزمون های آزمایشگاهی ومیدانی ویژه توان هوازی و فرمول های برآورد کننده، ارزشیابی شوند( 39).

روایی آزمون

روایی آزمون، به توانایی یک آزمون برای اندازه گیری دقیق یک ویژگی با حداقل اشتباه، گفته می شود. وقتی توان هوازی به طور مستقیم با بهره گرفتن از آزمون  های آزمایشگاهی سنجیده می شود، شاخص های ملاک یا مرجع به دست می آید. با وجود این، برخی از آزمون های آزمایشگاهی و میدانی نمی توانند توان هوازی را به طور مستقیم اندازه گیری کنند. در این موقع، لازم است تا از اندازه گیری های غیر مستقیم استفاده شود تا ارزش شاخص مرجع به دست آید. برای مثال، فیزیولوژیست های ورزشی، اندازه گیری مستقیم V02max ( یعنی جمع آوری و تجزیه و تحلیل نمونه گازهای بازدمی هنگام فعالیت ورزشی بیشینه ) را استفاده می کنند تا شاخص ملاک استقامت قلبی _ تنفسی به دست آید. با وجود این، اندازه گیری مستقیم V02max، به تجهیزات گران قیمت و تخصص فنی قابل ملاحظه ای نیاز دارد. بنابراین، در آزمایشگاه، V02max را معمولاً با بهره گرفتن از فرمول هایی که مقدار برون ده کار هنگام آزمون فعالیت ورزشی شیب دار را به اکسیژن مصرفی تبدیل می کنند، استفاده می شود. در میادین ورزشی، فرمول های برآورد استفاده می شوند تا V02max حاصل از ترکیب متغیرهای برآورد کننده فیزیولوژیکی، جمعیتی و عملکردی به دست آید. به علت آن که آزمون های میدانی و فرمول های تبدیل کننده، توان هوازی را به طور غیر مستقیم اندازه گیری می کنند، لذا این معادله ها، خطاهای برآورد دارند (39).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   اهمیت لوگوی حرفه ای واسه کار و کاسبی چه میزان قابل لمسه؟

یکی از راه هایی که محققین با بهره گرفتن از آن، روایی آزمون های توان هوازی را کمی می کنند، محاسبه ارتباط بین نمرات برآورد کننده ( ′y ) و نمرات ملاک ( y ) می باشد. این کار با بهره گرفتن از ضریب همبستگی صورت می گیرد (′y , ry) ارزش ( مقدار )  ′y , ry  به عنوان ضریب روایی[2] شناخته شده است. مقدار ضریب همبستگی نمی تواند از 1 بیشتر شود، لذا هر چقدر مقدار r به 0/1 نزدیک ترباشد، نشان دهنده ارتباط ( روایی) قوی تر آزمون است. ضریب روایی آزمون های توان هوازی معتبر و فرمول های برآوردی معمولاً بیشتر از 80/0 است ( 39).

پایایی آزمون هوازی

پایایی، به توانایی آزمونی گفته می شود که نمرات حاصل از تکرار آن در زمان های مختلف، ثابت و پایدار باشند ( یعنی در هر بار اندازه گیری کمتر تغییر کنند ). محققان، پایایی یک آزمون میدانی هوازی را با محاسبه همبستگی نمرات آزمون درآزمایش اول و آزمایش دوم یا در روز اول و دوم به دست می آورند. این مقدار، ( x2,x1  r ) را با نام ضریب پایایی[3] می شناسند. مقدار ضریب پایایی نمی تواند بیشتر از 0/1 باشد. به طور کلی، آزمون های میدانی هوازی ضریب های پایایی بالایی دارند، و نوعاً بیشتر از 90/0 می باشد( 39).

پایایی آزمون بر روایی آزمون تأثیر دارد. آزمون هایی که پایایی ضعیفی دارند، روایی ضعیفی هم دارند، زیرا آزمون های غیر پایا، نمی توانند نمرات آزمون ثابتی داشته باشند. با وجود این، ممکن است آزمونی پایایی عالی داشته باشد ( 90/0  = x2,x1  r  )، اما روایی پایینی داشته باشد. حتی زمانی که یک آزمون، در آزمایش های مختلف یا در روزهای متفاوت، مقادیر دقیق و ثابتی دارد، ممکن است توان هوازی را با اطمینان اندازه گیری نکند ( 39).

ویژگی آزمون

اندازه گیری و آزمون، محور بسیاری از کارهایی است که در حیطه عملکرد انسان اتفاق می افتد. امتحان گرفتن ازیک کلاس، تهیه یک آزمون علمی یا نوشتاری، انجام آزمون های آمادگی جسمانی، یا انتخاب اعضای یک تیم، همگی با این هدف برگزار می شود که بتوان تصمیم گیری درست و منطقی داشت و بر اساس نتایج این آزمون در مورد ادامه کار تصمیم متناسبی اتخاذ شود. هیچ یک از آزمون های میدانی هوازی نمی توانند به درستی توان هوازی بازیکنان فوتسال را اندازه گیری کنند، بنابراین بایستی آزمونی را که نسبت به عملکرد رقابتی در فوتسال از بیشترین ویژگی برخوردار است، به کار گرفت. یعنی اینکه، آزمون هاف [4] می تواند در ارزیابی توان هوازی بازیکنان فوتبال مؤثر باشد، اما برای ورزشکاران سایر رشته ها که از نظر الگوهای حرکتی، اندام بکار گرفته شده و. . . با فوتبال شباهتی ندارند، مناسب نیست. ارتباط بین آزمون های میدانی مختلف و عملکرد بستگی به آن دارد که آزمون و فعالیت موردنظر به طور نزدیک با هم در ارتباط باشند (12).

1-Progressive Aerobic cardiovascular Endurance Run(PACER)

[2] Validity Coefficient

 

1-Reliability Coefficient

دسته‌ها: آموزشی