یکی از دشوارترین مسائل پیرامون استعدادیابی تعیین سهم هر یک از عوامل فوق الذکر برای موفقیت در ورزشی خاص است (3). بدیهی است پیشاپیش مساوی لحاظ کردن سهم همه این عوامل در کلیۀ ورزش­ها و حتی در ورزشی خاص کار درستی نخواهد بود. به علاوه، اندازه گیری بعضی عوامل مانند عوامل جسمانی و فیزیولوژیکی آسان­تر از اندازه گیری عوامل روانی و مهارتی است. بنابراین، پیش بینی اجرای موفقیت آمیز ورزشکار در ورزش­هایی که عوامل جسمانی و فیزیولوژیکی سهم زیادی در آنها دارند (مانند قایقرانی و وزنه­برداری) چندان دشوار نخواهد بود. بر عکس، پیش بینی در ورزشهای پیچیده که علاوه بر عوامل جسمانی و فیزیولوژیکی بر روی مهارت و تصمیم گیری نیز تکیه دارند، دشوارتر خواهد بود (3).

پینار و همکارانش (1998) نشان دادند که می­توان با بهره گرفتن از یک رویکرد چند متغیره به طور موفقیت آمیزی به استعدادیابی در ورزش­های تیمی پرداخت. آنها در پژوهشی که روی بازیکنان راگبی زیر 11 سال انجام دادند از یک مجموعه آزمون استفاده کردند که شامل 21 متغیر آنتروپومتریک، هشت متغیر مربوط به توانایی­های جسمانی و حرکتی و شش اندازه گیری مهارت­های بازی می­شد. این پژوهشگران هشت متغیر را برای پیش بینی استعداد مجزا نمودند اما اذعان داشتند که این نتایج در ورزش راگبی مورد تأیید است و نیاز به پالایش بیشتری دارد. ریلی و همکاران (2000) در پژوهش خود روی بازیکنان فوتبال جوان، با توسعه دادن مدل­های گذشته، چهار دسته متغیر را به عنوان پیش­بینی­کننده­های موفقیت در فوتبال معرفی کردند که در این پژوهش اتخاذ شدند. در ادامه توضیحات بیشتری در مورد این عوامل ارائه می­شود.

[1]. Burgess

ویژگی­های روانی

از جمله ویژگی­های روانی لازم برای بازیکنان فوتبال عبارتند از: تحمل فشارهای روانی و مقابله با استرس، انگیزش، اعتماد به نفس، توانائی کنترل افسردگی، اضطراب، تمرکز و دقت، مسئولیت پذیری، قدرت پیش بینی، تفکر خلاق و غیره (132).

پژوهش­های اخیر در سطوح مختلف رقابت نشان داده­اند که ویژگی­های روانی نقش حیاتی و یا حتی سببی بر روی عملکرد دارند (114). پژوهش­ها به طور متفق القولی، عوامل روانی تعیین کننده در عملکرد ورزشی را شناسایی کرده­اند. به عنوان مثال، گولد و همکاران در بررسی ورزشکاران مدال­آور و غیر مدال­آور در بازی­های المپیک 1988 تفاوت­های روانی معنی داری یافتند (79). همچنین تالبوت و اورلیک (1998) ترکیبی از ویژگی­های روانی را شناسایی کردند که می­­تواند بین عملکرد ورزشکاران نخبه و زیر نخبه تمایز ایجاد کند. این ویژگی­ها عبارت بودند از: تعهد[1]، کیفیت تمرین[2]، هدف گذاری[3]، تصویر سازی[4]، طرح ریزی تمرین[5]، راهبردهای کنترل هواسپرتی[6]، درک فشار[7] و ارزیابی عملکرد[8]. در نتیجه به نظر ضروری می­رسد که همۀ مدل­های استعدادیابی باید ویژگی­های روانی مرتبط با موفقیت را لحاظ کنند.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   رابطه با کارکنان چیجوری باید باشه؟

[1]. Commitment

[2]. Quality of Training

[3]. Goal Setting

[4]. Imagery

[5]. Plan of Practice

[6]. Distraction Control Strategies

[7]. Stress Perception

[8]. Performance Evaluation

ویژگی­های تکنیکی

هر رشته ورزشی نیاز به توانایی فنی و مهارتی خاص خود دارد. مهارت­های پایه متنوعی برای رشته فوتبال نیز وجود دارد. آنچه در اکثر تحقیقات مورد توجه بوده است مهارت دویدن با توپ و بدون توپ، برگشت و چرخش با توپ، سرعت حمل توپ، دریبل کردن، ضربه زدن و کنترل کردن می­باشد (26). مهارت­های فوتبال را می­توان به طور کیفی و از طریق مشاهده ارزیابی کرد. در این روش به مشاهده­گرهای متبحری نیاز است که قادر باشند بین سطوح مهارت­های تکنیکی تمایز ایجاد کنند و جنبه­هایی از مهارت را که نیاز به بهبود دارند شناسایی کنند. اما برای اندازه­گیری کمّی مهارت­ها اغلب از روش­های بیومکانیکی استفاده می­شود (95).

3 ویژگی­­های فیزیولوژیکی

ظرفیت و توان بی­هوازی، ظرفیت و توان هوازی، انعطاف پذیری، زمان عمل و عکس العمل، استقامت عضلانی، قدرت عضلانی، چابکی و سرعت از جمله توانایی­های فیزیولوژیکی مورد نیاز فوتبال هستند. با این حال داشتن توانایی بالا در هر یک از شاخص­های فوق به تنهایی ملاک موفقیت نخواهد بود (26).

اندازه­گیری­های فیزیولوژیکی به کرّات برای پیش بینی عملکرد به کار رفته­اند (به عنوان نمونه: ریلی و همکاران، 2000: جانسنس[1] و همکاران، 1998؛ جانکوویچ و همکاران، 1997؛ پانفیل و همکاران، 1997) و یافته­های آنها نشان داده است که اندازه­گیری­های فیزیولوژیکی می­توانند در پیش بینی موفقیت در فوتبال مفید باشند. با این حال، این احتمال به قوت خود باقی است که برتری فیزیولوژیکی بازیکنان موفق در تحقیقات مذکور ناشی از تمرینات نظام مند آنها در مسیر رسیدن به جایگاه فعلی شان بوده است. با وجود اینکه پژوهش بر روی دوقلو­ها نشان داده است که ویژگی­های فیزیولوژیکی به میزان زیادی به طور ژنتیکی تعیین می­شوند، تمرینات مناسب می­تواند آثار بلند مدتی روی آنها بگذارد (60). اگرچه برخی از افراد ممکن است از نظر ژنتیکی در تمرین پذیری برتری داشته باشند، پاسخ­های فیزیولوژیکی به تمرین به میزان زیادی به تمرینات منظم وابسته است (134).

[1]. Janssens

ویژگی­های آنتروپومتریکی

بر اساس پژوهش­های قبلی معمولاً داشتن قد بلندتر و توده عضلانی بیشتر و اندازه­های بدنی بزرگتر برای ایفای نقش در بعضی از پست­های بازی فوتبال مانند دفاع و حمله توصیه می­شود (130). درصد چربی مناسب برای رشته فوتبال بر اساس پژوهش­های گذشته بین 12 تا 15 درصد است. نشان داده شده است که عوامل جسمانی و آنتروپومتریکی ورزشکاران موفق را در ورزش­های مختلف متمایز می­کنند. با این حال، کار با ورزشکاران کم سن و سال به وضوح نشان داده است که شناسایی ورزشکاران مستعد با سنجش­های جسمانی و آنتروپومتریکی قبل از دوره رشد نوجوانی به علت عدم ثبات این دوره امکان پذیر نیست (128).

دسته‌ها: آموزشی