کمتر از آن حد بلالی تشکیل نخواهد شد (امام و ثقهالاسلامی، 1384). به منظور شناسایی مکانیسم‌های کنترل کنندهی پر شدن دانه، دستکاری قدرت مبدأ و اندازه‌ی مقصد در پژوهش‌های متعددی مورد بررسی قرار گرفته است. برخی شواهد نشان داده است که بیشترین عملکرد‌های دانه با تعادل بین مبدأ و مقصد همراه بوده است (تولنآر و همکاران، 1992). همچنین پژوهش‌های پایه‌ای دیگر، همچون دستورزی18 مکانیکی سایهانداز گیاهی بعد از گلدهی (روی19 و بیسواس20، 1992) و حذف برگ‌های بلال و گل نر در ذرت و تأثیر آن بر عملکرد (کانترل21 و گیدنان22،1981) در سایر کشورها صورت گرفته است.
با توجه به اینکه استان فارس تأمین کننده بیش از نیمی از ذرت دانه‌ای کشور است، هر گونه پژوهشی در ارتباط با بهبود عملکرد دانه این محصول از طریق دستورزی‌های فیزیولوژیک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار خواهد بود. از آنجا که به نظر می‌رسد تعداد برگ در هر بوته در هیبریدهای ذرتی که در این استان کشت و کار می‌شود، زیاد باشد، هدف از انجام پژوهش حاضر آن بوده است که با کاهش تعداد برگ‌ها امکان تسهیم مواد پرورده بیشتری به دانه‌ها در جهت افزایش عملکرد دانه این محصول راهبردی مورد بررسی قرار گیرد.
1-4- نگرشی بر اثرات نیتروژن بر ذرت
نیتروژن یکی از عناصری است که در طبیعت و در سطح گسترده یافت می‌شود و اتمسفر بعد از خاک و سنگ‌ها بزرگترین مخزن آن به شمار می‌رود. منبع اولیه نیتروژنی که به وسیله گیاهان استفاده می‌شود، N2 بوده که 78 درصد حجم هوا را تشکیل می‌دهد. نیتروژن عنصری پویا است که بین هوای خاک و موجودات زنده در گردش می‌باشد (ملکوتی و همائی، 1373).
نیتروژن در بخش عمدهی کلیهی ترکیبات پروتئینی، آنزیم‌ها، ترکیبات حد واسط متابولیسمی، ترکیبات سازندهی مواد و انتقال انرژی و در ساختمان DNA موجود است. قسمت عمدهی نیتروژن موجود در گیاه به شکلی آلی است که شکلهای آلی نیتروژن عبارتند از ترکیبات آلی کربن‌دار، اسیدهای نوکلئیک، بعضی ویتامین‌ها (ریبوفلاوین) و رنگدانه‌ها (کلروفیل)، از این رو، ساختمان و به خصوص عمل تمام سلول‌های گیاهی در ارتباط نزدیک با شیمی نیتروژن است (سالاردینی، 1371? مایر و همکاران، 1379).
کاربرد کودهای نیتروژن در افزایش عملکرد و نیز در افزایش میزان پروتئین دانه تأثیر دارد. البته مصرف بیش از حد نیتروژن موجب تحریک رشد رویشی بیش از حد گیاه، نازک و دراز شدن ساقه و در نتیجه، خوابیدگی بوته‌ها و همچنین مصرف بیش از حد آب می‌شود. همچنین ممکن است زیادی نیتروژن خاک در صورتی که مقدار و سایر عناصر غذایی کم باشد، دورهی رشد گیاه را طولانی‌تر کرده و رسیدن محصول23 را به تأخیر اندازد (تایز24 و زایگر25، 1998).
مقدار کود نیتروژن مورد نیاز گیاهان جهت نیل به عملکردهای بهینه با توجه به نوع محصول، خاک، اقلیم، شرایط زراعی و سن فیزیولوژیک گیاه مشخص می‌گردد. نیاز و زمان مصرف نیتروژن برای گیاهان مختلف، متفاوت است. با این وجود، توصیه‌های کودی بر پایهی میزان برداشت نیتروژن به وسیله محصول، مقدار مادهی غذایی مورد نظر در خاک و امکان تغییر و تحول عناصر غذایی در خاک در طول زمان رشد گیاه امکان‌پذیر بوده؛ و در عمل از طریق انجام بررسی‌های کودی در مزرعه قابل دسترسی خواهد بود (ملکوتی و همائی، 1373).
بررسی‌های انجام گرفته در مصر نشان داده‌اند که بیشترین راندمان نیتروژن در صورتی تحقق می‌یابد، که کود نیتروژن در زمان کشت و هنگامی که ارتفاع گیاه به 20 سانتیمتر می‌رسد، به مزرعه داده شود. در خاکهای سنگین، عکسالعمل گیاه به افزایش مقدار زیاد کود نیتروژن در قبل از کاشت و یا چند بار در طول فصل رشد یکسان بوده است. اگر چه پخش کود در مراحل مختلف رشد راندمان استفاده از کود را افزایش خواهد داد (ملکوتی و همائی، 1373). همچنین مقدار افزایش عملکرد به ازاء هر کیلوگرم کود نیتروژن مصرفی برای گندم و ذرت 25 کیلوگرم عنوان می‌شود (ایوانز، 1377).
ذرت دارای ریشه افشان بوده و نیتروژن را به طور مداوم از زمین جذب می‌کند. بیشترین میزان جذب در مراحل پیدایش اندام‌های نر و ماده صورت می‌گیرد. قسمت عمده نیتروژن موجود در برگها در مرحله تکامل دانه منتقل می‌گردد. حتی در این مرحله، افزایش نیتروژن به منظور حصول اطمینان از وجود نیتروژن به مقدار کافی در برگها، برای دست یافتن به بازدهی مناسب از سوخت و ساز نوری حائز اهمیت است (ملکوتی و همائی، 1373).
گیاهان زراعی در شرایط واقعی مزرعه در اغلب موارد در طول دوره رشد خود کمتر از 1 درصد مقدار نوری که در مزرعه وجود دارد را در فتوسنتز استفاده می‌کنند. بنابراین ضرورت بالایی در جهت بهبود قابلیت تولید از راه افزایش فتوسنتز و در نتیجه بهبود وضعیت کشاورزی وجود دارد. افزایش میزان تولید در فتوسنتز یا افزایش میزان زیست توده از طریق افزایش مقدار تابش فعال فتوسنتزی دریافت شده یا افزایش کارایی بافتهای فتوسنتز کننده در استفاده از تابش دریافت شده عملی می‌باشد. این هدف با در نظر گرفتن سه دیدگاه قابل بررسی است: الف: ازدیاد انرژی تابشی دریافت شده، ب: بهبود متابولیسم فتوسنتز، ج: تعادل بین مبدأ و مقصد‌های فیزیولوژیک (ناتو26 و گیلدیال27، 2005).
الف: دریافت انرژی تابشی
سرعت گسترش سطح برگ مهمترین جزء تولید زیست توده به منظور بهینه شدن دریافت تابش خورشیدی می‌باشد. دوام سطح برگ نیز عامل مهم دیگری بوده که در شرایطی که نور به طور کامل دریافت می‌شود، اهمیت دارد. دریافت تابش زمانی که سایهانداز به طور کامل تشکیل شده نزدیک به 100درصد است اما اتلاف هنگامی رخ می‌دهد که هنوز زمینپوشی28 کامل نشده یا گیاه از نظر فیزیولوژیک بالغ شده و به سمت پیری می‌رود (ناتو و گیلدیال، 2005).
تعدادی از ویژگیهایی که در مراحل اولیه نمو گیاه زراعی در افزایش تابش خورشیدی دریافت شده اهمیت دارند شناسایی شده‌اند. مهمترین عواملی که عامل اختلاف در سرعت گسترش سطح برگ هستند عبارتند از: اندازهی جنین، سطح مخصوص برگ، سرعت جوانهزنی، سرعت بیشتر توسعهی برگ، عمق کم طوقه، پنجهی کلئوپتیلی و عدم حساسیت به هورمون جیبرلین29 (GA) توسط ژنهای پاکوتاهی Rht2، Rht1 (ناتو و گیلدیال، 2005).
نحوه آرایش برگها در سایه‌انداز زمانی که شاخص سطح برگ بالاتر از 3 می‌باشد، اهمیت می‌یابد. از نظر تئوری، در یک سایه‌انداز گیاهی برگ برافراشته سرعت فتوسنتز گیاه زراعی را به خصوص در محیط‌های با میزان بالای تابش می‌تواند افزایش دهد (ساکاموتو30 و ماتسوکا31، 2004).
ب: فتوسنتز خالص
گیاهان زراعی می‌بایست از نظر نحوه عمل فتوسنتز نیز بهینه باشند نه اینکه فقط نور به وسیله سایهانداز دریافت شود بلکه آن را به صورت مؤثری (کارایی فتوسنتز) در تولید ماده خشک به کار برند. لذا سرعت بالاتر فتوسنتز (pn) به ازاء هر واحد سطح برگ اهمیت می‌یابد. در اغلب موارد ارتباطات بین فتوسنتز و عملکرد بر مبنای فتوسنتز برگهای منفرد بیان می‌شود. اندازه‌گیریهای فتوسنتزی برای برگهای منفرد که از نظر زمانی فقط چند دقیقه بوده و برای برگهای با موقعیت خاص و در شرایط نور اشباع صورت می‌گیرد ممکن است بیانگر قابلیت تولید پتانسیل گیاه زراعی نباشند (ناتو و گیلدیال، 2005).
ج: تعادل مبدأ با مقصد فیزیولوژیک
برای اینکه فتوسنتز در مقدار حداکثر خود باقی بماند، ظرفیت مقصد فیزیولوژیک سیستم باید به نحوی باشد که توانایی استفاده از مواد تولیدی را داشته باشد. در غیر این صورت تجمع مواد پرورده در برگ رخ داده منجر به بازدارندگی فتوسنتز از طریق مکانیزم محصول انتهایی می‌شود. در عین حال باید توجه داشت که تجمع کربوهیدرات در برگها در طول روز نیز با اهمیت میباشد، زیرا در طول شب پویا شده و ذخیره کربن مورد نیاز برای رشد و متابولیسم گیاه را فراهم می‌کند. تفاوتهای بین گونه‌ای بسیاری از نظر میزان نسبی ساکارز و نشاسته تجمع یافته در برگها مشاهده می‌‌شود. برخی گونه‌ها ترکیبات الکلی قندی را بیشتر از ساکارز و نشاسته تولید کرده، در حالی که برخی دیگر به ویژه تکلپه‌ای‌ها فروکتوزان را به جای نشاسته در برگ ذخیره می‌کنند (گیگر32 و همکاران، 1995).
کمبود نیتروژن از رشد گیاه تا حد زیادی می‌کاهد و رفع کمبود آن در واکنش‌های ظاهری و نمو گیاه مانند گسترش دوباره برگ یا پنجه‌زنی مشهود است. بنابراین تأثیر اصلی نیتروژن بر فتوسنتز از طریق افزایش دریافت نور صورت می‌گیرد. شواهد زیادی مبنی بر تأثیرات مستقیم نیتروژن بر میزان فتوسنتز در واحد سطح برگ وجود دارد. افزون بر این تأثیر تغذیه نیتروژن بر اندازه و شکل ظاهری کلروپلاست شناخته شده است (هی و واکر، 1383).
تسهیم مادهی خشک به تعداد مقصد‌های فیزیولوژیک فعال وابسته است و تعداد بذر به شدت تحت تأثیر فراهمی مواد پرورده در زمان گلدهی است. طول دوره گلدهی (از 15 روز قبل تا 20ـ15 روز بعداز ظهور رشته‌های ابریشمی) به عنوان مرحله بحرانی تعیین تعداد نهایی بذرها در متر مربع می‌باشد (یوهارت33 و آندره34، a1995).
نیتروژن بخش جدا نشدنی کلروفیل و اولین عامل جذب کننده نور مورد نیاز برای فتوسنتز می‌باشد. از این گذشته، نیتروژن جزء اساسی پروتیئن‌ها است. بیش از 65درصد پروتئین برگ در کلرو‌پلاست‌ها وجود دارد که 50درصد این مقدار را روبیسکو35 تشکیل می‌دهد. بنابراین احتمال اختلال در فتوسنتز بر اثر کمبود آب وجود دارد و در بسیاری از تجربه‌های آزمایشگاهی که به گیاهان مقدار محدودی نیتروژن داده شده این احتمال ثابت گردیده است (هی و واکر، 1383).
فصل دوم
مروری بر منابع علمی
فصل دوم
مروری بر منابع علمی
2-1- تأثیر برگزدایی بر تغییر نسبت مبدأ-مقصد
تولنآر و دینارد36 (a1978) مشاهده کردند که تیمار برگزدایی 2 هفته بعد از پیدایش نیمی از کاکل‌ها،‌ تعداد دانه‌های بلال را تحت تأثیر قرار می‌دهد، این در حالی است که تیمارهای برگزدایی دیرتر، بر وزن دانه‌ها تأثیر گذاشته بود. پس از برگ‌زدایی، مقدار هیدرات‌‌های کربن محلول ساقه به سرعت کاهش پیدا کرد، که نشان دهنده تسریع در مصرف هیدرات‌های کربن محلول ساقه برای رشد دانه‌ها بوده است.
پوستینی و همکاران (1385) گزارش کردند در گندم، برگزدایی موجب افزایش میزان انتقال مجدد و کاهش درصد پروتئین دانه‌ها می‌گردد، در حالی که تأثیری بر عملکرد دانه ندارد. بوراس37 و همکاران (2004) در بررسی اثر تغییر نسبت مبدأـمقصد بر وزن خشک دانه در سه گیاه زراعی گندم ، ذرت و سویا گزارش دادند که در این سه گیاه، محدودیت عملکرد به علت محدود بودن مقصد می‌باشد. در گیاه ذرت مشخص شد که با کاهش فراهمی مواد پرورده در طول دوره‌ی پر شدن دانه، وزن خشک آن‌ها کاهش شدیدی پیدا کرده ولی در مقابل، افزایش فراهمی مواد پرورده در ازای هر دانه،‌ واکنش قابل توجهی را نشان نمی‌دهد. این نتایج حاکی از آن است که گیاه ذرت در اغلب شرایط زراعی محصولی مقصدـمحدود38 می‌باشد.
روی و بیسواس (1992) معتقدند که دستورزی مکانیکی ساختار سایهانداز ذرت بعد از گلدهی،‌ باعث نفوذ بیشتر تابش و افزایش عملکرد دانه میشود که این امر ممکن است با تغییر میزان رشد محصول و کل ماده خشک تولیدی همراه باشد. اساساً هر پوشش گیاهی زمانی بیشترین بازده را دارد که رقابتهای بین بوته‌ای و درون بوته‌ای برای کسب نور حداقل بوده و این مجموعه به صورت یک واحد، حداکثر نور را جذب کند (اگاروبا39 و ترهارن40، 1975). سایهاندازهای گیاهی نور را با کارایی‌های مختلف دریافت می‌کنند که به طور عمده به شاخص سطح برگ آنها مربوط است (کانترل و گریدنان، 1981). حذف مکانیکی گلتاجی از عملیات معمولی در تولید بذرهای ذرت هیبرید می‌باشد و اغلب با حذ

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع پایان نامه با موضوعاصل برائت، طلاق، عقد مزارعه
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید