وزارت علوم تحقیقات و فناوری

دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی

گروه حقوق

پایان نامه برای دریافت درجه­ی کارشناسی ارشد(M.A.)

گرایش بین الملل

موضوع

تحریم های بین المللی و نقض حقوق بنیادین بشر

استاد مشاور

دکتر امیر مقامی

شهریور 1394

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

یکی از چالش­های مهم پیش روی حقوق بین الملل بشر، اجرای قواعد آن می باشد. در سال های اخیر، تلاش­های فراوانی در جهت تضمین رعایت حقوق بشر به عمل آمده است. اما به دلیل ضعف ساختاری حقوق بشر و فقدان یک نهاد رسمی متمرکز در سطح بین المللی، این اقدامات دولت ها و سازمان­های بین المللی است که به عنوان ضمانت اجرای مؤثر شناخته شده است. یکی از این اقدامات، تحریم ها می­باشند، تحریم ها خواه به عنوان ابزاری برای تضمین حقوق بشر و خواه به هر منظور دیگری مورد استقاده قرار گیرد، ممکن است موجب نقض حقوق بشر گردد. حق بر توسعه، حق بر حیات و حقوق و آزادی های سیاسی از جمله حقوقی می­باشند که به شدت تحت تأثیر تحریم اقتصادی قرار می گیرد. در دو دهه اخیر تلاش­هایی انجام شده است تا از اثرات منفی تحریم ها بر حقوق بشر جلوگیری شود یا دست کم این اثرات به حداقل برسد. به این منظور سازو کارهایی همچون تحریم های هدفمند به جای تحریم های گسترده، گنجاندن شروط معافیت­های انسان دوستانه در برنامه­های تحریم اقتصادی، تعلیق تحریم و اعمال تحریم های موقتی پیشنهاد شده است. در هر حال ایجاد تعادل میان رعایت موازین انسانی و کارآمدی تحریم ها موضوع پیچیده ای می باشد که تحقق آن مستلزم در نظر گرفتن وضعیت خاص کشوری است که هدف تحریم قرار می گیرد. به علاوه، تضمین تجارت آزاد نیز ایجاب می نماید که تحریم ها به نحو مقتضی طراحی و اجرا گردد. همچین از آنجایی که در سال های اخیر افراد  گروه ها نیز مشمول برنامه های تحریم قرار گرفته اند، رعایت حقوق آنان توجه محققان و نهادی بین المللی را به خود معطوف ساخته است. به نظر می­رسد که استفاده از تحریم ها به عنوان یک اهرم مؤثر در جهت اجرای حقوق بشر که خود نباید موجب نقض حقوق بشر گردد، به تکامل ساز و کارهای طراحی و اجرای تحریم ها در آینده بستگی دارد.

کلید واژه­ها: حقوق بشر، حقوق بین الملل بشر، تحریم، حق بر توسعه، تحریم هدفمند، تحریم جامع.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                 صفحه

مقدمه؛ 1

1-بیان مسئله. 1

2- سابقه ی تحقیق. 3

3- ضرورت و نوآوری تحقیق. 3

4- سؤالات تحقیق. 4

5-فرضیه­های تحقیق. 4

6-هدف­ها و کاربردهای تحقیق. 4

7-روش و نحوه­ی انجام تحقیق و به دست آوردن نتیجه. 5

8- ساماندهی تحقیق. 5

فصل اول: تحریم های بین المللی: مفهوم، سابقه و ماهیت.. 6

بخش اول: تعریف و مفهوم تحریم. 7

بخش دوم: خاستگاه تاریخی و تکامل تدریجی قواعد حقوق ناظر بر تحریم ها 9

گفتار اول: پایان جنگ جهانی اول و تأسیس جامعه ملل. 9

گفتار دوم: پایان جنگ جهانی دوم و تأسیس سازمان ملل متحد. 10

گفتار سوم: تحریم های شورای امنیت از 1945 تا 1990. 11

گفتار چهارم: تحریم های شورای امنیت از سال 1990 تاکنون. 12

بخش سوم: رویه شورای امنیت در استناد به ماده 41 و فصل هفتم منشور. 14

گفتار اول: تدابیر قهری مذکور در ماده 41 منشور و اقسام تدابیر قهری و تحریم ها 15

بخش چهارم: کمیته­های تحریم و نظارت بر اجرای تحریم ها 17

گفتار اول: وظایف، کارکرد و نحوه تصمیمگیری در کمیته­های تحریم. 17

گفتار دوم: نقایص کمیته­های تحریم و ضرورت اصلاح و ایجاد ساز و کار نظارتی مستقل. 19

بخش پنجم: تحریم های بین المللی در چارچوب اقدامات دولت ها 21

گفتار اول: تحریم های اقتصادی در پرتوی اصل آزادی تجارت و تجارت آزاد. 21

گفتار دوم: رابطه تجارت آزاد و حقوق بشر. 24

گفتار سوم: دیدگاه دیوان بین المللی دادگستری در مورد اصل آزادی تجارت.. 26

1- نیکاراگوئه. 26

2- قضیه سکوهای نفتی.. 30

بخش ششم: تحریم اقتصادی و سازمان تجارت جهانی.. 34

گفتار اول: قاعده ممنوعیت تحریم اقتصادی در چارچوب سازمان تجارت جهانی.. 34

گفتار دوم: تجویز تحریم اقتصادی در چارچوب سازمان تجارت جهانی.. 35

فصل دوم: نقض حقوق بشر بر اثر تحریم ها 37

بخش اول: تأثیرات منفی تحریم ها بر انواع حقوق بشر. 38

گفتار اول: حقوق نسل اول. 39

1-  نقض حق حیات بر اثر تحریم ها 39

2- نقض حق بر دادرسی عادلانه بر اثر تحریم ها 44

3- نقض حق مالکیت بر اثر تحریم اقتصادی.. 47

4- حقوق و آزادی های سیاسی.. 49

الف: رابطه توسعه اقتصادی و دموکراسی.. 50

ب: تأثیرات همکاری اقتصادی کشورها بر وضعیت دموکراسی و آزادی های سیاسی.. 52

ج: نقض حقوق و آزادی های سیاسی بر اثر تحریم اقتصادی.. 53

گفتار دوم: حقوق نسل دوم. 56

1- نقض حق کار بر اثر تحریم. 57

2- نقض حق بر آموزش بر اثر تحریم. 59

گفتار سوم: حقوق نسل سوم. 62

1- حق بر توسعه؛ محور حقوق همبستگی.. 64

الف: مفهوم توسعه. 64

ب: مفهوم و جایگاه حق بر توسعه در حقوق بین الملل. 66

2- نقض حقوق همبستگی براثر تحریم. 69

بخش دوم: ارزیابی تأثیرات منفی تحریم ها بر حقوق بشر. 74

گفتار اول: فواید ارزیابی موضوع. 75

بخش سوم: راهکارهای کاهش و پیشگیری از تأثیرات منفی تحریم اقتصادی بر حقوق بشر. 77

گفتار اول: تحریم های هدفمند. 77

گفتار دوم: شکل­گیری رویکرد بین المللی در جهت هدفمند کردن تحریم ها 77

گفتار سوم: مفهوم تحریم هدفمند. 79

گفتار چهارم: مزایای تحریم های هدفمند. 81

گفتار پنجم: معایب تحریم هدفمند. 82

گفتار ششم: راهکارهای بهبود تحریم های هدفمند. 83

1- شروط معافیت­های انسان دوستانه در تحریم ها 85

2- مفهوم شروط معافیت­های انسان دوستانه. 85

3- ایجاد محدودیت­های زمانی در تحریم ها 86

الف: تعلیق تحریم. 87

ب: تحریم موقتی.. 88

نتیجه­گیری.. 90

منابع و مأخذ. 97

الف: فارسی.. 97

ب: انگلیسی.. 98

مقدمه؛

1-بیان مسئله

واژه «تحریم» در منشور سازمان ملل وجود ندارد و در قطعنامه­های شورای امنیت نیز به کار نمی­رود، با این حال، در نظام بین الملل، تحریم ها ابزاری است که توسط دولت ها، نهادهای بین المللی و بویژه شورای امنیت برای اعمال فشار علیه برخی از دولت ها و دولتمران، گروه­ها و بازیگران غیردولتی و افراد وابسته به آنها به کار می­رود. به اعتقاد برخی از حقوقدانان، تحریم ها گزینه­ی واسطی است بین دیپلماسی و توسل به زور و مداخله نظامی. منشور ملل متحد تحریم را تعریف نکرده است. اصطلاحی که در منشور به کار رفته است عبارتست از: اقداماتی که برای حفظ یا اعاده صلح و امنیت بین المللی انجام می شود، به شرط آنکه مطابق ماده 41 آن اقدامات متضمن به کارگیری نیروی مسلح نباشد. می توان گفت این عبارت گویای آن است که نه تنها هیچ گونه عنصری تنبیهی در کار نیست بلکه آن اقدامات تنها برای یک هدف یعنی حفظ صلح و امنیت بین المللی به عمل خواهد آمد.

تحریم ها، به طور کلی، به منظور اجبار یا تأثیرگذاری بر یک کشور، نهاد یا شخص حقیقی به منظور تغییر خط مشی یا سیاستهایش می باشد. در واقع، رویکرد واضع تحریم ها در قبال عملکرد و سیاستهای دولت، گروه یا فرد مشمول تحریم از مجرای وضع تحریم ها و تدابیر اقتصادی محدودکننده متجلی می گردد. اکثر تحریم ها در راستای پایان دادن به ماجراجویی نظامی یک دولت، محکومیت آزمایش های هسته ای و نقض حقوق بشر، ایجاد تزلزل در هیأت حاکمه و دولت یک کشور، و تقبیح برخی از موضوعات مرتبط با سیاست خارجی دولت ها مثل مسأله حقوق بشر، تروریسم، اشاعه تسلیحات کشتار جمعی یا قاچاق مواد مخدر اعمال می شود. با این حال، شورای امنیت برای تصویب قطعنامه­های تحریمی و اعمال تدابیر قهری لزوماً نیاز به احراز نقض حقوق بین الملل توسط تابعان مذکور ندارد. این واقعیت که ماده 39 منشور مشتمل بر مفهوم تهدید علیه صلح-که بسیار موسع­تر از ممنوعیت تهدید یا توسل به زور(بند 4 ماده 2) است- می باشد، حاکی از قصد تدوین کنندگان منشور در بازگذاشتن دست شورای امنیت در واکنش به هرگونه تهدید علیه صلح است اعم از آن که آن تهدید متضمن عمل متخلفانه بین المللی و نقض قواعد حقوق بین الملل باشد یا خیر. با این حال، در بسیاری از موارد تحریم ها به مثابه اقدامات جمعی برای جبران یک عمل متخلفانه بین المللی و اعاده وضعیت قانونی اعمال شده است. در چنین مواردی شورای امنیت بین احراز مصادیق مذکر در ماده 39 منشور (تهدید علیه صلح، نقض صلح یا عمل تجاوز) و نقض قواعد و مقررات حقوق بین الملل پیوندی برقرار نموده است بدین صورت که نقض قاعده مربوطه به عنصر اصلی تهدید علیه صلح یا نقض صلح تبدیل شده است.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه شروط ناعادلانه  قرارداد ها در حقوق ایران مهر 1394

با وجود این، تحریم ها معمولاً آثار منفی اجتنابناپذیری بر کشور مورد تحریم و وضعیت معیشتی مردم ساکن در آن کشور برجای می­گذارد و ممکن است موجب نقض حقوق بنیادین بشر گردد. در دو دهه اخیر، به توجه به اینکه افراد نیز مشمول قطعنامه های تحریمی شورای امنیت و اتحادیه اروپا قرار گرفته اند، موضوع نقض حقوق بنیادین بشر در خصوص آنها نیز مطرح گردیده است. نقض حقوق بنیادین بشر در نتیجه اعمال تحریم ها موضوع مسئولیت بین المللی تحریمکنندگان، و حتی مواردی تحریم شوندگان را مطرح نموده است. همچنین استفاده از راهکارهایی برای کاهش یا جلوگیری از آثار منفی تحریم ها بر حقوق بنیادین بشر موضوع حائز اهمیتی است که عملی ساختن آن می تواند تا حدود زیادی مانع از نقض بنیادین حقوق بشر گردد. اعمال این تحریم های گاهی اوقات منجر به بروز مشکلات و چالش­های می شود که تأثیر آن بر کشوری بسیار مشهود است و خروج از آن، حتی از پس رفع کامل تحریم ها، بسیار دشوار خواهد بود از جمله؛ اثرات مستقیم تحریم ها بر حقوق اقتصادی و توسعه هر کشوری می باشد. چنین تأثیری می تواند به طور قابل ملاحظه­ای توسعه انسانی و امنیت اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد که در نتیجه آن، این عوامل، می تواند به طور مستقیم یا غیر مستقیم منجر به نقض حقوق بنیادین بشر گردد.

تأثیرات منفی تحریم ها در نتیجه نقض حقوق بنیادین بشر در سالهای اخیر، بؤیژه، به دنبال اعمال تحریم های شورای امنیت علیه عراق در دهه نود توجه دولت ها و سازمان­های بین المللی را به خود معطوف ساخته است. نقض حقوق بنیادین بشر از رهگذر اعمال تحریم ها ممکن است مستقیم یا غیر مستقیم باشد. به عنوان مثال، تحریم های اقتصادی معمولاً دسترسی مردم به مواد غذایی و دارویی را با مشکلاتی مواجه میسازد و آنان را از نظر بهداشتی و درمانی در وضعیت نامطلوبی قرار می­دهد. در چنین مواردی حق حیات به طور مستقیم نقض می گردد. در برخی موارد نیز حقوق بشر به صورت غیر مستقیم نقض می گردد که در این موارد می توان به نقض حقوق سیاسی اشاره نمود؛ به دنبال اعمال تحریم ها علیه دولت های سرکوبگر، این قبیل دولت ها با تهییج احساسات عمومی و متهم نمودن مخالفان سیاسی به همدستی و همراهی با تحریم کنندگان و نیز به بهانه مقابله با دشمنان خارجی، محدودیت­های فراوانی در زمینه آزادی های سیاسی ایجاد نموده و به سرکوب مخالفان خود شدت می­بخشند که این اقدامات معمولاً به نقض حقوق بنیادین بشر منجر می گردد.

بنابراین باید تلاش نموده تا ضمن اعمال انواع رژیمهای تحریمی با ایجاد مکانیزمهای مناسب از آثار سوء تحریم ها جلوگیری نمود. از اینرو، تحقیق حاضر برآن است با بررسی تحریم های بین المللی و مواردی که می تواند منجر به نقض حقوق بنیادین بشر گردد، ضمن بررسی مکانیزمهای اعمال تحریم ها، موارد نقض حقوق بنیادین بشر در نتیجه تحریم ها، اختیارت و محدودیتهای شورای امنیت در اعمال تحریم های بین المللی و آثار سوء این تحریم ها، با ارائه پیشنهادی عملی، مانع نقض حقوق بنیادین حقوق بشر گردد.

2- سابقه ی تحقیق:

به دنبال افزایش موارد استفاده از تحریم ها، بؤیژه پس از پایان جنگ سرد، تحقیقات فراوانی در زمینه تحریم ها به رشته تحریر درآمده است که هر کدام به موضوع خاصی اختصاص داشته و برخی از ابعاد تحریم ها را مورد بررسی قرار داده است. تحقیق حاضر تلاش دارد انواع رژیمهای تحریم موجود در نظام بین الملل و همچنین اختیارات نهادهای صلاحیتدار در اعمال تحریم های در عرصه بین الملل  را مورد بررسی قرار دهد و مواردی که می تواند منجر به نقض حقوق بنیادین بشر را نیز تعیین نماید تا از این طریق بتوان ضمن بررسی آثار سوء این تحریم ها راهکارهای عملی به منظور کاهش نقض حقوق بنیادین بشر ارائه نماید.

3- ضرورت و نوآوری تحقیق:

تحریم های بین المللی موضوعی است که در نظام بین الملل به عنوان ابزاری به منظور اجرای برخی اهداف خاص بکار گرفته می شود. از این­رو، تابعان حقوق بین الملل چه  به طور مستقیم و چه غیرمستقیم با آن در ارتباط هستد و تحت تأثیر آن قرار می­گیرند. بدون شک اثرگذاری تحریم ها بر شاخص­ها و متغییرهای اقتصادی، بر زندگی و معیشت مردم بر کسی پوشیده نیست. تحریم ها یک امر حقوق بین الملل دارای صبغه سیاسی، اقتصادی حتی اجتماعی و فرهنگی است، از این­رو، بحث و بررسی در حوزه تحریم ها، از آن جهت که، به مسایل و موضوعات سیاسی، روابط بین الملل، مسائل اقتصادی و به خصوص شناخت تأثیر آن در حوزه حقوق بشر، همگی نشان از اهمیت موضوع تحریم ها و آثار آن می باشد، بنابراین می توان گفت شناخت کامل حقوقی نسبت به تحریم ها ضروری به نظر می­رسد.

 علاوه براین، با توجه با اینکه در سال­های اخیر تحریم های فراوانی از سوی نهادهای بین المللی اعمال شده که برخی از آنها موجب نقض حقوق بنیادین بشر شده است، بویژه آنکه، کشور ما نیز در سال­های اخیر مشمول تحریم های متعددی بوده که از جانب برخی کشورها و نهادهای بین المللی صادر شده است که شناخت کامل حقوقی نسبت به تحریم ها ضروری به نظر می­رد از این رو می توان گفت، گسترش اعمال این تحریم ها و آثار سوء آن بر برخی کشورها از جمله کشور ما، ضرورت انجام تحقیق حاضر را توجیه مینماید.

تحقیق حاضر در پی آن است ضمن بررسی کلی تحریم های اعمالی در نظام بین المللی و نهادهای صلاحیت­دار برای اعمال تحریم و مشروعیت اعمال تحریم ها و مکانیزم­های صدور تحریم های در عرصه بین الملل، آثار سوء و منفی این تحریم ها را مورد مداقه قرار دهد، بررسی آثار منفی تحریم­ها از جمله مواردی است که در این تحقیق جدید است و محقق بر آن است تا با ارائه راهکارهایی مناسب به منظور ارزیابی اثرات منفی تحریم ها، از موارد نقض حقوق بنیادین بشر در نتیجه تحریم ها جلوگیری یا حداقل کاسته شود.

4- سؤالات تحقیق:

1) آیا تحریم های بین المللی می تواند حقوق بنیادین بشر را نقض نماید؟

2) آیا دولت ها و سازمان­های بین المللی، به ویژه، شورای امنیت در اعمال تحریم ها با محدویت­های حقوقی مواجه هستند؟

3) آیا تحریم های می تواند دارای آثار غیر مستقیم بر اهداف غیر تحریمی داشته باشد؟

5-فرضیه­های تحقیق:

1- تحریم های بین المللی، در برخی موارد، می تواند منجر به نقض حقوق بنیادین بشر گردد.

2- می توان گفت دولت ها و سازمان­های بین المللی در اعمال تحریم ها دارای محدودیت­هایی هستند و باید ملاحظات حقوق بشری و اصل ضرورت و تناسب و منافع عینی شهروندان تحت تحریم را لحاظ نمایند.

3-به نظر می­رسد گاهی اوقات تحریم های آثار بسیار سوءی بر افراد و نهادهای دارد که موضوع تحریم ها نیستند.

6-هدف­ها و کاربردهای تحقیق:

تحقیق حاضر اهداف خاصی را دنبال می کند از جمله؛ بررسی ماهیت تحریم ها و مشروعیت یا عدم مشروعیت آنها از منظر حقوق بین الملل و همچنین صلاحیت دولت ها و نهادهای بین المللی در اعمال تحریم ها برای مقابله نقض حقوق بین الملل و تعهدات بین المللی و نقض حقوق بشر. علاوه بر این، بررسی موارد نقض حقوق بنیادین بشر در نتیجه اعمال تحریم ها بین المللی و نیز ارائه روش­های مناسب برای ارزیابی اثرات منفی تحریم ها و نیز ارائه راهکاری مؤثر به منظور جلوگیری یا کاستن این آثار منفی و سوء از دیگر اهداف این تحقیق می باشد.

تحقیق حاضر می تواند در نهادها و سازمان­های همچون وزارت امور خارجه، مجلس شورای اسلامی بویژه مرکز پژوهش­های مجلس و همچنین شورای عالی امنیت ملی و دیگر نهادها و اداراتی که در چند سال اخیر از جانب تحریم های اعمالی از سوی نهادهای بین المللی علیه کشورمان متضرر شده­اند مورد استفاده قرار گیرد.

7-روش و نحوه­ی انجام تحقیق و به دست آوردن نتیجه:

روش تحقیق در تحقیق حاضر، ترکیبی از روش توصیفی و روش تحلیلی می باشد. توصیفی است، از این جهت که قواعد و مقررات، نهادها و مکانیزم­های مربوط به تحریم ها مورد بررسی قرار می گیرد. همچنین از این جهت که به منظور کشف روابط پیچیده و موضوعات مربوطه و همچنین آثار این تحریم ها در کل نظام بین الملل مورد تحلیل قرار می گیرد، تحلیلی است.

8- ساماندهی تحقیق

این پژوهش در دو فصل انجام شده است که فصل اول از شش بخش تشکیل شده است که به بررسی مباحث مختلف مفهوم و ماهیت تحریم، خاستگاه تاریخی تحریم ها، رویه شورای امنیت، کمیته های تحریم و نظارت بر اجرای تحریم ها پرداخته است و فصل دوم شامل سه بخش می باشد که به مباحث تأثیرات منفی تحریم ها، ارزیابی این تأثیرات و راهکارهای کاهش و جلوگیری از آثار منفی تحریم ها پرداخته است.

تعداد صفحه :112

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

دسته‌ها: حقوق