3-3: مورفولوژی کانال های ریشه ای در دندان های مولر اول ماگزیلا 60
جدول 4-3: مورفولوژی کانال های ریشه ای در دندان های مولر دوم ماگزیلا 60
فصل اول:
مـقـدمـه
پیشگفتار
هدف درمان ریشه دبریدمان کامل کانال ریشه ای و حذف کامل میکروارگانیسم ها و محصولات جانبی آن ها از سیستم کانال ریشه و سیل موثر سیستم کانال می باشد.این هدف بدون آگاهی کامل از مورفولوژی کانال ریشه ای بدست نخواهد آمد(1).
یکی از علل شایع شکست درمان ریشه غیر جراحی، عدم توانایی درمان موثر تمامی کانالهای ریشه است. مطالعات فراوانی در مورد مورفولوژی کانال ریشه در جمعیت های مختلف ارائه شده است که مسلما از اهمیت زیادی برای اندودنتیست ها و دندانپزشکان عمومی که خواهان انجام درمان های ریشه هستند، برخوردار است (2).
(2-1) کلیات
1-2-1 تکامل دندان
اولین نشانه های تکامل ماکروسکوپی دندان های مولر شیری فک بالا در 5/12 هفتگی آغاز می شوند. زمان اولین نشانه های کلسیفیکاسیون دندان مولر اول شیری فک بالا در 5/15 هفتگی ودندان مولر دوم شیری فک بالا در 19 هفتگی می باشد.هنگام تولد سه چهارم ارتفاع اکلوزوژنژیوالی تاج مولر اول شیری فک بالاو یک چهارم ارتفاع اکلوزوژنژیوالی تاج مولر دوم شیری فک بالا کلسیفیه شده است (3).
دندان مولر دائمی اول و دوم در حدود هفته بیستم دوره جنینی شروع به تکامل می کنند. این در کامل در طی مراحلی متوالی صورت می گیرد. تکامل تاج در حدود 5/2 الی 3 سالگی رخ می دهد در حالی ریشه دندان حدود 9 الی 10 سالگی کامل می شود. این رویداد ها در طی یک توالی شامل شروع تقسیم سلولی، رشد سلولی، تمایز و رسوب عاح و مینا رخ می دهند (4).
دندان ابتدا از یک لایه سلول اپی تلیالی به نام دنتال لامینا تشکیل می شود. مراحل تشکیل دندان از دنتال لامینا با توجه به شکل دندان به سه مرحله تقسیم می شود. ابتدا یک توده شبیه جوانه گل بوجود می آید1. مشخصه این مرحله تکثیر سلول های اپیتلیالی به داخل اکتومزانشیم می باشد. سپس این توده انواژینه شده و به آن کلاهکی شکل گفته می شود2. به این توده سلولی ارگان مینایی هم گفته می شود. در نهایت با رشد جوانه دندان و عمیق تر شدن این انواژیناسیون مرحله زنگی شکل رخ می دهد3. در طی تکامل تاج دندان بافتی که در داخل این انواژیناسیون یا همان ارگان مینایی به دام می افتند تولید پالپ دندان را می نماید و در مراحل ابتدایی به آن دنتال پاپیلا گفته می شود (5).
سلول های لایه خارجی ارگان مینایی در اثر تمایز به آملوبلاست ها تبدیل می شوند که تولید مینا را می نمایند. از طرفی دیگر سلول های داخلی ارگان مینایی با تمایز خود به ادونتوبلاست ها در تشکیل عاج شرکت می نمایند (5).
همچنین اکتومزانشیم اطراف ارگان مینایی به دنتال ساک تبدیل شده و در تشکیل لیگامان پریودونتال شرکت می نماید(5).
شروع رسوب ماتریکس عاجی غیر مینرالیزه از نوک کاسپ ها رخ می دهد. به اولین لایه معدنی عاج که تشکیل می شود، منتل دنتین گفته می شود که ضخامت حدود 20 میکرون دارد (5).
پس از رسوب اولین عاج، آملوبلاست ها شروع به تشکیل مینا می نمایند و با کامل شدن رسوب و تشکیل مینا، ریشه هم آغاز به تشکیل می کند. در محلی که سلول های داخلی و خارجی ارگان مینایی به یکدیگر متصل می شوند، لوپ سرویکال گفته می شود. با شروع رشد این لوپ سرویکال به ساختاری به نام غلاف اپی تلیالی هرتویگ تشکیل می شود. این غلاف تعیین کننده اندازه، شکل و طول ریشه های دندان می باشد. در حالتی که دندان تک ریشه باشد، این غلاف از سمت های مختلف به سمت هم رشد می کنند تا اینکه تنها یک سوراخ کوچک باقی می ماند. به این پرولیفراسیون، دیافراگم اپی تلیالی گفته می شود. در دندان های دو ریشه دیافراگم در دو ناحیه رشد می کنند و از دو طرف به هم می رسند و در نتیجه دو سوراخ ایجاد می شود. در دندان های سه ریشه هم این تکثیر در سه جهت رخ داده و سه سوراخ ایجاد می شود (4).
زمانی که اولین لایه عاج در ریشه شکل می گیرد، سلول های دنتال ساک با مهاجرت به نزدیک ریشه و نیز تمایز به سمنتوبلاست ها، شروع به تشکیل سمان می نمایند(5).
تشکیل ریشه کمی پیش از رویش دندان به داخل دهان آغاز می شود و زمانی که دندان به موقعیت نهایی خود رسیده باشد، حدود دو سوم ریشه تشکیل شده است. کامل شدن ریشه حدود دو الی سه سال پس از تکمیل رویش کامل می شود (5).
2-2-1 نحوه تشکیل کانال های لترالی
زمانی که یکپارچگی غلاف هرتویگ از بین می رود و یا یک قسمت از ریشه ادونتوبلاست ها قادر به ساختن عاج نباشند، یک نقص در دیواره عاجی ریشه بوجود می آید که در نهایت موجب تشکیل یک کانال فرعی میان دنتال ساک و پالپ می شود. این کانال های فرعی در هر منطقه ای از ریشه ممکن است تشکیل شوند اما در یک سوم انتهایی ریشه بیشتر شیوع دارند (6). اما مورد قبولترین تئوری در مورد نحوه تشکیل کانال های فرعی، به دام افتادن یک رگ خونی در غلاف اپی تلیالی هرتویگ می باشد. در صورتی که قسمت های اطراف این رگ عاج سازی رخ ندهد در نهایت یک کانال فرعی تشکیل می شود (7).
3-2-1 شناسایی کانال های لترالی
اگرچه این کانال های لترالی ممکن است در بیشتر دندان ها وجود داشته باشند، اما به علت نازکی و قطر کم آنها شناسایی و تشخیص آنها از طریق رادیوگرافی های پری ایکال اغلب امری دشوار می باشد. این کانال ها زمانی آشکار می شوند که کانال ها توسط مواد پرکردگی پر شوند و سیلر داخل این کانال ها نفوذ نماید (8).
در مطالعات مختلف، مشاهده شده است که توانایی رادیوگرافی های معمولی در شناسایی کانال های فرعی به صورت معناداری کمتر از روش های دیگر می باشد. برای کشف این کانال ها، CBCT، میکرو CT، اولتراسونیک و یا استفاده از میکروسکوپ از روش های کمکی با دقت بالا می باشند (9).
با این حال دو علامت رادیوگرافیک که می توانند دال بر وجود کانال های فرعی باشد عبارت اند از:
گشاد شدگی لوکالیزه پریودونتال لیگامان در سطوح طرفی ریشه؛
وجود یک ضایعه طرفی واضح که به علت شکستگی ریشه نباشد (10).
در بررسی منشا یک sinus tract در حالتی که گوتا پرکا به سطوح طرفی ریشه متمایل شود، در این صورت احتمالا ضایعه مربوط به کانال های اضافی می باشد (10).
4-2-1 جایگاه و شیوع کانال های لترالی
کانال های لترالی در هر سطحی از ریشه دیده می شوند. اما این کانال ها بیشتر در یک سوم انتهایی ریشه مشاهده می شوند. این کانال ها بیشتر درریشه های دندان های مولر و پرمولر مشاهده می شوند. با این حال این کانال ها در یک سوم کرونالی ریشه و یا در دندان های قدامی نیز مشاهده می شوند (8).
5-2-1 شکل بندی های مختلف کانال های ریشه ای
دانشمندان مختلف تاکنون تقسیم بندی های متفاوتی برای شکل بندی های مختلف کانال های ریشه ای در دندان های مختلف ارائه داده اند. یکی از این تقسیم بندی ها، طبقه بندی Wein می باشد:
Type I: یک کانال که به یک فورامن اپیکالی ختم می شود.
Type II: دو کانال که به یک فورامن اپیکالی ختم می شود.
Type III: دو کانال که به دو فورامن اپیکالی ختم می شود.
Type IV: یک کانال که به دو فورامن اپیکالی ختم می شود (11).
در یک تقسیم بندی دیگر آقای Vertucci شکل بندی های مختلف کانال ریشه ای را به 8 گروه تقسیم نمود:
Type I: یک کانال منفرد از اتاقک پالپ تا اپکس
Type II: دو کانال جدا از هم از اتاقک پالپ خارج شده و در نزدیکی اپکس به هم متصل می شوند.
Type III: یک کانال اتاقک پالپ را ترک کرده و دو کانال می شود که در نهایت به هم متصل می شوند.
Type IV: دو کانال مجزا از اتاقک پالپ تا اپکس
Type V: یک کانال اتاقک پالپ را ترک کرده و دو کانال می شود که در نهایت به دو فورامن اپیکال مجزا ختم می شوند.
Type VI: دو کانال مجزا از هم اتاقک پالپ را ترک کرده و در تنه ریشه یکی شده و در نهایت جدا می شوند و به دو فورامن اپیکال ختم می شوند.
Type VII: یک کانال اتاقک پالپ را ترک کرده و در تنه ریشه به دو کانال تقسیم شده و دوباره به هم متصل می شوند و در نهایت جدا می شوند و به دو فورامن اپیکال ختم می شوند.
Type VIII: سه کانال مجزا و مشخص از اتاقک پالپ تا اپکس (شکل 1-1) (11).
شکل 1-1: انواع مورفولو‍ژی کانال ریشه بر اساس طبقه بندی Vertucci
در مورد کانال هایی که در طبقه بندی های فوق جای نمی گیرند، طبقه بندی مکمل دیگری به نام طبقه بندی Gulabivala وجود دارد که در شکل 2-1 نمایش داده شده است (2).
شکل 2-1: طبقه بندی مکمل Gulabivala

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع و ماخذ پایان نامهبلال، کیلوگرم، تیمار
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید