، فک و محل درگیر به همراه میزان تغییرات هیستوپاتولوژیک محاسبه شد.
واژه های کلیدی: کیست دنتی جروس، شیوع، تغییرات هیستوپاتولوژیک، کیست ادنتوژنیک
مقدمه
دلایل انتخاب موضوع
1. کیست دنتی جروس بعد از کیست پری اپیکال شایعترین کیست دندانی است و با وجود خوش خیم بودن، ممکن است تغییرات پاتولوژیک متعددی در پوشش آن رخ دهد و به سمت تومورال شدن و یا حتی بدخیمی برود.
2. در اپیدمیولوژی فرض بر این است که بیماری به صورت تصادفی ایجاد نمی شود و روند و گرایش آن را می توان در افراد یک جامعه تعیین کرد. با روش صحیح نمونه گیری و بررسی بخشی از جمعیت، می توان نتایج را با دقتی مشخص به کل جامعه بسط داد.
3. اطلاع از میزان شیوع و سن، جنس و علائم کلینیکی و محل عمده بروز این کیست، می تواند در تشخیص به موقع و صحیح آن به کلینیسین و پاتولوژیست کمک کند و در نتیجه طرح درمان مناسب داده شود.
4. شیوع و بروز بیماری ها و ضایعات ممکن است در جمعیت ها و نژادهای مختلف، متفاوت باشد و این مسئله ضرورت انجام مطالعات اپیدمیولوژیک در هر جمعیت را نشان می دهد.
5. بخش پاتولوژی دهان و فک و صورت یکی از مراکز تشخیصی مهم در ایران است که نمونه های متعددی از مراکز درمانی مختلف به این بخش ارجاع داده می شوند.
6. شیوع بالای کیست دنتی جروس در مطالعات سایر کشورها این سوال را بر می انگیزد که آیا این کیست در دانشکده دندانپزشکی شهید بهشتی که نمایانگر مهمی از جامعه بزرگ ایرانی می باشد در مقایسه چه وضعیتی دارد. لذا این تحقیق برای پاسخ به این پرسش و توصیف خصوصیات این کیست انجام شد.
7. با توجه به ثبت اطلاعات در دفتر بخش پاتولوژی و پرونده های بیماران و آرشیوهای قابل دسترس، انجام این مطالعه با صرف هزینه و زمان مناسبی قابل انجام بود.
8. همچنین با توجه به اینکه در این مطالعه گذشته نگر، اطلاعات بایگانی شده بیماران با حفظ اسرار ایشان بررسی می شود، مورد اخلاقی خاصی وجود نداشته و هیچ گونه زیان جسمی و روانی در پی ندارد.
بیان مساله
تعداد و تنوع کیست هایی که در فکین اتفاق می افتد از هر جای دیگر بدن بیشتر است (1). کیست های فکین به دو گروه عمده ادنتوژنیک و غیر ادنتوژنیک تقسیم بندی می شوند. کیستهای ادنتوژنیک از این نظر که فقط بر دهان و سر و صورت اثر می گذارند منحصر به فردند (2). کیست دنتی جروس بعد از کیست پری اپیکال شایع ترین کیست ادنتوژنیک می باشد و شایع ترین کیست ادنتوژنیک تکاملی فکین است. این کیست معمولا در سنین 30-10سال دیده می شود (3)، اما می تواند در هر سنی رخ دهد. در سال2011 یک نمونه از این کیست در یک بچه یکساله (جوانترین نمونه کیست) گزارش گردیده است (4). کیست دنتی جروس معمولا تاج دندان نهفته را در محل اتصال میناو سمان (CEJ) در بر می گیرد. علت آن هنوز مشخص نیست ولی احتمالا از تجمع مایع در بین اپی تلیوم مینایی کاهش یافته و تاج دندان ایجاد می شود. این کیست در صورت کوچک بودن معمولا بدون علامت است ولی در صورت رشد کردن می تواند باعث تورم بدون درد و گاهی آسیمتری شود. از نظر رادیوگرافی رادیولوسنسی تک حفره ای با حدود مشخص و اغلب اسکلروتیک دیده می شود. در کیست دنتی جروس غیر ملتهب یک دیواره همبند شل حضور دارد که ممکن است جزایر یا طناب هایی از اپی تلیوم در آن نیز وجود داشته باشد. پوشش اپی تلیالی کیست شامل 4-2 لایه سلول غیر کراتینیزه مسطح است. در کیست دنتی جروس ملتهب دیواره کیست کلاژن بیشتری به همراه سلول های التهابی مزمن دارد وممکن است سطح کراتینیزه شود. همچنین مناطقی از سلولهای موکوسی در پوشش اپی تلیالی آن ممکن است دیده شود (3). که در طی تحقیقی مشخص شد که شیوع سلولهای موکوسی درکیست های دنتی جروس فک بالا بیشتر از فک پایین است (5).
احتمال ایجاد ضایعات نئوپلاستیک مثل آملوبلاستوما و SCC و موکواپیدرموئید کارسینومای داخل استخوانی از دیواره این کیست وجود دارد(3). همچنین در مطالعه ای بروز AOT از این کیست نیز گزارش گردیده است (6). این تغییرات هیستوپاتولوژیک نشان دهنده اهمیت تشخیص صحیح هیستولوژیکی کیست دنتی جروس است که ممکن است در مراحل اولیه تبدیل به تومورهای مهاجم شود، حتی زمانی که از لحاظ کلینیکی شبیه یک کیست دنتی جروس کلاسیک باشد (7).
درمان این کیست شامل انوکلیشن به همراه خارج کردن دندان نهفته می باشد (3). البته به منظور پیشگیری می توان دندان مولر سوم نهفته که شایع ترین مکان برای بروز کیست دنتی جروس است، را خارج کرد. هرچند استاتوپولوس وهمکاران نشان دادند که وقوع ضایعات پاتولوژیک مربوط به مولر سوم نهفته کم است (2.77 درصد) و خارج کردن مولر سوم جهت پیشگیری از بروز کیست دنتی جروس تنها در موارد خاصی باید انجام شود (8).
بسیاری از مطالعات نشان داده اند که بروز دنتی جروس های متعدد در یک فرد نادر و منحصرا در ارتباط با سندرم ها یا شرایط سیستمیک مثل موکوپلی ساکاریدوزیز و کلیدوکرانیال دیسپلازی است (9-11). اما اخیرا در طی مطالعه ای زانگ و همکاران نشان دادند که از میان 2082کسیت دنتی جروس بررسی شده، 2.5 درصد دنتی جروس های متعدد در یک فردپیدا شد و هیچ کدام در ارتباط با سندرم و یا شرایط سیستمیک نبود (7).
شیوع کیست دنتی جروس در مطالعات مختلفی که در جمعیت های غیر ایرانی انجام شده، اندازه گیری شده است. آمودیو و همکارن (12) در سال 2008 شیوع کیست دنتی جروس را در سیسیلی ایتالیا طی سالهای 2005-1986 11.4% گزارش کردند. در همان سال شیوع این کیست در بین ضایعات دهانی بیوپسی شده در جمعیت برزیلی 8.6% بیان شد (13). یئو و همکاران (14) نشان دادند که کیست دنتی جروس در سنگاپور و مالزی همانند جمعیت های سفیدپوست، در مردان و در دهه های دوم و سوم زندگی شایعتر است. آن ها نشان دادند که متاپلازی موکوس در 7.6% و Rushton bodies در 3.4% نمونه ها دیده می شود. مطالعه ای دیگر که وضعیت کیست های دهان را در یک دوره 51 ساله در برزیل بررسی کرده بود مشخص کرد که کیست دنتی جروس با شیوع 25.3% دومین کیست شایع دهان بعد از کیست رادیکولر با شیوع 61% است.(39)
دانشکده دندانپزشکی شهید بهشتی یکی از مراکز درمانی معتبر در کشور می باشد و افراد از نقاط مختلف کشور به این مرکز ارجاع داده می شوند لذا ما بر آن شدیم تا اختصاصا شیوع و خصوصیات کلینیکوپاتولوژیک این کیست و تغییرات هیستوپاتولوژیک تومورال آن را در این دانشکده بررسی نمائیم. لذا این مطالعه با هدف بررسی میزان فراوانی نسبی این کیست و تغییرات هیستوپاتولوژیک آن در این دانشکده طی یک دوره 20 ساله انجام خواهد شد. نتایج این مطالعه می تواند به کلینیسین در تعیین میزان شیوع و پراکندگی کیست دنتی جروس در مقایسه با سایر ضایعات فکی مثل OKC و آملوبلاستومای تک حفره ای و همچنین احتمال بروز تغییرات تومورال در پوشش اپی تلیالی این کیست کمک کند.
کلیات موضوع
کیست دنتی جروس یا فولیکولارپس از کیست رادیکولار، شایعترین کیست ادنتوژنیک می باشد که در حدود 20% همه ی کیستهای مفروش از اپیتلیوم فکین را تشکیل می دهد (3). کیست دنتی جروس ، کیستی است که در اطراف تاج دندان نهفته ایجاد می شود و به طوق دندان در ناحیه ی cementoenamel junction (CEJ) اتصال دارد . این کیست پس از کامل شدن تاج دندان به وسیله تجمع مایع بین اپی تلیوم مینایی کاهش یافته (Reduced enamel epithelium) و تاج دندان مبتلا ایجاد می شود (15).
بر اساس پاتوژنز، دو نوع کیست دنتی جروس وجود دارد: 1) نوعی که به دلیل رشدی نموی در فولیکول دندان ایجاد می شود. 2) نوع دیگری که به دلیل یک فرآیند التهابی در فولیکول دندان ایجاد می شود. نوع رشدی نموی عمدتاً در اطراف تاج دندانها نهفته عقل پایین رخ می دهد و نوع التهابی عمدتاً در اطراف تاج دندان های پر مولر پایین در نتیجه التهاب پری اپیکال دندان های شیری D و E ایجاد می شوند. نوع التهابی بر اساس آمارهای ایران شایع تر از نوع رشدی نموی است که به دلیل شیوع بالای پوسیدگی و ضایعات پالپ و پری آپیکال دندان های شیری D و E در ایران می باشد (3, 15, 16).
خصوصیات کلینیکی
کیستهای دنتی جروس به ندرت در دندانهای شیری روی می دهند و تقریبا همیشه در دندانهای دائمی اتفاق می افتد .کیستهای دنتی جروس در هر سنی امکان وقوع دارند ، ولی معمولا بین سنین 10 تا 30 سالگی یعنی دهه های دوم و سوم بسیار شایعترند و پس از آن به تدریج کاهش می یابند (17). این کیستها در مردان بیشتر از زنان رخ می دهند (به نسبت 3 به 2) (3, 16, 18).
کیستهای دنتی جروس کوچک کاملا بدون علامت هستند و فقط در معاینات معمول رادیوگرافیک یا در مواردی که رادیوگرافیکی برای بررسی علت عدم رویش دندانها ، فقدان یک دندان دائمی ، انحراف و کج شدن دندانها به خارج از مسیر قوس دندانی یا ردیف دندانها و باقی ماندن یک دندان شیری ، گرفته می شود ، کشف می گردند (3, 19).
کیستهای دنتی جروس قابلیت رشد زیادی داشته و می توانند منجربه اتساع استخوان وآسیمتری صورت گردند . اتساع استخوان ممکن است به اندازه های بزرگی برسد و کیستهای بزرگ ، احتمال دارد همراه با تورم بدون درد استخوان در ناحیه ی مبتلا باشند و دندانهای نهفته ی همراه کیست ممکن است در سطوح و موقعیت های مختلف ، تغییر مکان یابند (20).
شکل 1 – کیست دنتی جروس به همراه تاج دندان درگیر
خصوصیات رادیوگرافیک
نمای رادیوگرافیک کیست دنتی جروس معمولا به صورت ناحیه رادیو لوسنت تک حفره ای با حاشیه صاف در اطراف تاج دندان نهفته یا نروئیده می باشد . رادیولوسنسی معمولا حدود مشخصی دارد و اغلب دارای یک حاشیه ی اسکلروتیک نازک می باشد که آن را از استخوان اطراف متمایز می سازد ، مگر این که عفونت به ضایعه اضافه گردد که معمولا منجر به محو شدن نسبی حدود ضایعه می شود (20, 21).
گاهی کیستهای دنتی جروس بزرگ ممکن است به دلیل باقی ماندن ترابکولهای استخوانی در ناحیه رادیولوسنسی یا برجستگی و شیار دار بودن دیواره استخوانی ، چند حفره ای به نظر می آیند. اما معمولا کیستهای دنتی جروس در بررسی ماکروسکوپیک و هیستوپاتولوژیک ، همگی فرآیندهای تک حفره ای بوده و احتمالا هرگز بطور واقعی ضایعات چند حفره ای نمی باشند .تمایز رادیوگرافیک بین کیست دنتی جروس کوچک و فولیکول دندانی بزرگ شده یا متسع در اطراف تاج یک دندان رویش نیافته ، مشکل بوده و ممکن است به تجربه آکادمیک و کلینیکی دندانپزشک بستگی داشته باشد ، بخصوص از آنجائیکه کیستهای دنتی جروس و فولیکولهای توسعه یافته ، از نظر هیستولوژیک یکسان هستند . بعضی از پژوهشگران پیشنهاد کرده اند که فضای رادیولوسنت اطراف تاج یک دندان نهفته در مورد کیست دنتی جروس 3 تا 4 میلی متر باید داشته باشد تا کیست دنتی جروس تلقی گردد و در غیر این صورت یک فولیکول دندانی بزرگ شده یا هایپرپلاستیک باشد (15, 19, 20, 22). ولی به نظر می رسد یافته های رادیوگرافیک کیست دنتی جروس به تنهایی برای تشخیص کافی نمی باشد، زیرا بسیاری دیگر از تومورهای ادنتوژنیک و غیرادنتوژنیک ممکن است ویژگی های رادیوگرافیک مشابه کیست دنتی جروس را نشان دهند (23). از نقطه نظر تشخیصی مطالعات متعددی شیوع بالای کیست دنتی جروس را درمیان دندان های نهفته ای که از نظر رادیوگرافیک نرمال بودند، نشان داده اند (24-26). به ندرت یک دندان مولر سوم ممکن است به حاشیه تحتانی فک پایین یا به سمت بالا به طرف راموس جابجا شود. دندانهای قدامی فک بالا ممکن است به کف حفره بینی جابجا شوند و همچنین دیگر دندانهای فک بالا ممکن است از طریق سینوس ماگزیلا به طرف کاسه چشم، حرکت کنند. کیست های دنتی جروس ممکن است موجب جابجایی قابل توجه دندانهای درگیر شوند.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد با موضوعصحت معامله، عقد نکاح
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید