پژوهش دانشگاهی – مطالعه رابطه بین نحوه مدیریت صندوق های سرمایه گذاری مشترک و عملکرد …

مقالات و پایان نامه های سری نهم

با وجود تلاشهای صورت گرفته در این دوره، به دلیل فقدان بستر قانونی لازم، امکان تشکیل صندوق مشترک با شخصیت حقوقی مستقل فراهم نگردید و در نهایت به منظور پر نشدن خلأ موجود در بازار سرمایه و در اولین اقدام «آییننامه ارائه خدمات مشاوره و سبدگردانی اوراق بهادار» در سال ۱۳۸۳ و سپس دستورالعملهای اجرایی مربوط و نیز «آییننامه تشکیل سبد سرمایهگذاری مشاع» تدوین و تصویب گردید و بر اساس آن، شرکتهای کارگزاری با اخذ مجوز از سازمان بورس، به تشکیل سبدهای اوراق بهادار در قالبهای مشاعی و اختصاصی مبادرت کردند.

  1. بعد از تصویب قانون بازار اوراق بهادار

به دنبال تصویب قانون بازار اوراق بهادار و برطرف شدن نسبی موانع پیش رو، اقدامات لازم در خصوص انجام مطالعات تطبیقی بر روی قوانین تعدادی از کشورهای باسابقه در استفاده از صندوقها، از جمله کشورهای اسلامی، صورت گرفت و در نهایت دستورالعملهای مورد نیاز، توسط سازمان بورس تدوین شد(عباسی، ۱۳۸۸).

۲-۱-۱-۳٫ انواع صندوقهای سرمایه گذاری

صندوقهای سرمایهگذاری بسیار متنوعی در سطح جهان وجود دارد. ولی به طور کلی، صندوقهای سرمایهگذاری در سه دسته از ابزارهای مالی سرمایهگذاری می کنند: اوراق دارایی(سهام)، اوراق بدهی(اوراق قرضه شرکتی) و اوراق قرضه/مشارکت دولتی(بدون ریسک). بازده صندوقهای سرمایهگذاری، با استفاده از ارزش خالص دارایی یا [۶]NAV ارزیابی شده و واحدهای آن قیمتگذاری می شوند. در ادامه به صورت کلی به گوشه ای از طبقه بندی صندوق های سرمایه گذاری در دنیا و سپس ایران می پردازیم.

۲-۱-۱-۳-۱٫ انواع صندوق های سرمایه گذاری موجود در دنیا

صندوق های سرمایه گذاری از راه های مختلفی طبقه بندی می شوند. یکی از این راه ها انواع سهامی است که می توانند در آن سرمایه گذاری کنند. در طبقه بندی شرکت سهامی لیپرا[۷] صندوق های سرمایه گذاری بر مبنای چهار دسته بزرگ طبقه بندی شده اند (سهام[۸]، اوراق قرضه دارای مالیات[۹]، اوراق قرضه شهرداری ها[۱۰]، و صندوق های سهام و اوراق قرضه). این چهار دسته ۴۴ زیر مجموعه را دربرمی گیرد.
انجمن شرکت های سرمایه گذاری[۱۱] در طبقه بندی خود، چهار دسته بزرگ را برای صندوق های سرمایه گذاری شناسایی کرده است: (سهمی، ترکیبی، اوراق قرضه و بازار پول).
در این چهار دسته به طور کلی صندوق های سهمی معمول ترین نوع صندوق های سرمایه گذاری بوده و حجم زیادی از سرمایه گذاری ها در آن ها انجام شده است. بعضی از این صندوق ها تنها در سهام عادی[۱۲] سرمایه گذاری می کنند و برخی دیگر در سهام ممتاز[۱۳] و اوراق قرضه هم سرمایه گذاری می کنند. این صندوق ها از لحاظ تأکید بر سهام شرکت هایی که در آن ها سرمایه گذاری می کنند به طور گسترده ای با یکدیگر متفاوت هستند. برخی از آن ها در سهام شرکت های رشدی[۱۴] سرمایه گذاری می کنند و برخی از این صندوق ها انواع متفاوتی از استراتژی سرمایه گذاری را در پیش می گیرند که این استراتژی می تواند از لحاظ اندازه شرکت، نوع صنعتی که انتخاب می شود و اینکه آیا در یک صنعت سرمایه گذاری شود یا در مجموعه ای از صنعت ها، منطقه جغرافیایی سرمایه گذاری و …. متفاوت باشد (ریلی نورتون،۲۰۰۷).
صندوق های شاخصی[۱۵]، بین المللی[۱۶] و جهانی[۱۷] از انواع صندوق های سهمی می باشند.
صندوق های بین المللی صندوق هایی هستند که تنها در سهام شرکت های کشورهای خارجی سرمایه گذاری می کنند. صندوق های جهانی صندوق هایی هستند که علاوه بر سهام شرکت های کشورهای خارجی، در بازار سهام کشور خودشان نیز سرمایه گذاری می کنند. به تازگی دو نوع جدید از صندوق های سرمایه گذاری به انواع صندوق ها اضافه شده اند که صندوق های طول عمر[۱۸] و خانواده صندوق ها[۱۹] هستند. در صندوق های طول عمر، بر مبنای مقدار سرمایه و چشم انداز سرمایه گذاری هر فرد (متناسب با سن هر فرد) مقدار آورده هر سرمایه گذار به چند صندوق مختلف که فعالیتهای متفاوتی دارند تخصیص داده می شود و در خانواده صندوق ها سرمایه گذار می تواند بدون پرداخت هیچ گونه کارمزدی سرمایه خود را از یک نوع صندوق سرمایه گذاری به نوعی دیگر از صندوق منتقل کند.

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.

۲-۱-۱-۳-۲٫ انواع صندوق های سرمایه گذاری موجود در ایران

صندوق های سرمایه گذاری در اوراق بهادار که تاکنون در ایران راه اندازی شده اند، از تنوع زیادی برخوردار هستند. صندوق های مذکور با توجه به ارکان و ترکیب دارایی های خود که در امیدنامه هر صندوق اعلام می شود، به انواع مختلفی تقسیم می شوند: امروزه صندوق های سرمایه گذاری در اوراق بهادار فعال در بازار سرمایه ایران در چند مرحله قابل طبقه بندی است. در نگاه اول، از بعد حداکثر و حداقل تعداد واحدهای سرمایه گذاری مجاز برای صدور، صندوق های سرمایه گذاری در اوراق بهادار به دو نوع به شرح زیر طبقه بندی می شوند:

  • صندوق های سرمایه گذاری در اندازه کوچک
  • صندوق های سرمایه گذاری در اندازه بزرگ

بعد از مشخص شدن نوع طبقه هر صندوق سرمایه گذاری از بعد اندازه کوچک یا بزرگ، بر اساس میزان ترکیب دارایی های صندوق و نصاب های هر سرمایه گذاری در اوراق بهادار مختلف، به سه نوع به شرح زیر طبقه بندی می شوند:

  • صندوق های سرمایه گذاری در سهام (الویت با خرید سهام)
  • صندوق های سرمایه گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت (الویت با خرید اوراق بهادار با درآمد ثابت)
  • صندوق های سرمایه گذاری مختلط (ترکیب میانی بین دو ترکیب فوق)

پس از آن، از نظر موضوع فعالیت به چند دسته در اوراق بهادار، در طلا، در ارز و سایر تقسیم می‌گردند.
از بعد دیگر، از نظر نقدشوندگی، صندوق های سرمایه گذاری به دو دسته با ضمانت نقدشوندگی و بدون ضمانت نقدشوندگی تقسیم میشوند.
از نظر تضمین بازدهی میتوان صندوق ها را به دو دسته با تضمین حداقل بازدهی و بدون تضمین حداقل بازدهی تقسیم کرد.
و در نهایت صندوق‌های سرمایه‌گذاری بدون تضمین و صرفاً با پیش‌بینی سود.
بنابراین با توجه به طبقه بندی های بالا از بعد اندازه صندوق و ترکیب دارایی های صندوق، اساسنامه ها و امیدنامه های مختلفی بر اساس نیازهای بازار سرمایه و تقاضای مؤسسین وجود دارد و رو به توسعه است. از جمله اساسنامه ها و امیدنامه های مذکور می توان به صندوق سرمایه گذاری در سهام (بدون پرداخت دوره ای در اندازه کوچک)، صندوق سرمایه گذاری در سهام (بدون پرداخت دوره ای در اندازه بزرگ)، صندوق سرمایه گذاری در سهام (با پرداخت دوره ای در اندازه کوچک)، صندوق سرمایه گذاری در سهام (با پرداخت دوره ای در اندازه بزرگ)، صندوق سرمایه گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت (با تضمین حداقل سود در اندازه بزرگ)، صندوق سرمایه گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت (با پیش بینی حداقل سود در اندازه بزرگ)، صندوق سرمایه گذاری شاخصی (در اندازه بزرگ) و صندوق های قابل معامله ( ETF ) اشاره کرد (سعیدی و مقدسیان،۱۳۸۹). در ادامه درباره انواع صندوق های سرمایه گذاری بیشتر توضیح داده شده است:
صندوق های سرمایه گذاری فعال در زمینه سهام[۲۰]
برخی از مشخصات اصلی صندوقهای سهام در ایران به شرح زیر است:
الف) این صندوقها بر حسب اندازه به دو گروه کوچک مقیاس و بزرگ مقیاس تقسیم می شوند. در صندوقهای کوچک مقیاس تعداد واحدهای سرمایهگذاری قابل انتشار، حداقل ۵۰۰۰ و حداکثر ۵۰۰۰۰ واحد سرمایهگذاری و در نوع بزرگ مقیاس این ارقام بین ۵۰۰۰۰ و ۵۰۰۰۰۰ واحد سرمایهگذاری است.

  1. ارزش اسمی هر واحد سرمایهگذاری معادل ۱٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال است. واحدهای سرمایهگذاری طی دورهی پذیرهنویسی با این مبلغ قیمتگذاری میشوند و در زمانهای دیگر قیمتگذاری بر مبنای NAV صورت میگیرد.
  2. واحد سرمایهگذاری کوچکترین جزء سرمایهی صندوق را تشکیل میدهد.
  3. براساس قاعدهی کلی صندوقهای مشترک، مبنای تعیین قیمت واحدهای سرمایهگذاری توسط شعب صندوق برای صدور یا ابطال واحدهای سرمایهگذاری، خالص ارزش داراییهای موجود در صندوق در پایان هر روز است. از آنجا که دارایی صندوقها از اوراق بهادار شامل سهام یا اوراق مشارکت و احتمالاً مقداری وجه نقد تشکیل شده است، خالص ارزش دارایی ها در هر روز براساس ارزش روز هر یک از اوراق بهادار موجود در سبد و موجودی نقد صندوق قابل محاسبه است(مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس اوراق بهادار، ۱۳۸۹).

صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت[۲۱]
صندوقهای مشترک با درآمد ثابت، صندوقهایی هستند که با انتشار و فروش واحدهای سرمایهگذاری وجوهی را تحصیل و آنها را در انواع اوراق بهادار (در حال حاضر اوراق مشارکت صادر شده توسط مجموعه دولت، نهادهای عمومی غیردولتی و شرکت های سهامی عام) به منظور کاهش ریسک سرمایه گذاری، بهره گیری از صرفه جویی های ناشی از مقیاس و تأمین منافع سرمایه گذاران، سرمایهگذاری میکنند. در این صندوق ها اگر پرداخت سود به صورت دوره ای مد نظر باشد، این موضوع و همچنین دوره های پرداخت باید در امیدنامه صندوق ها قید گردد. در این صورت مدیر موظف است ظرف دو روز کاری بعد از پایان هر مقطع پیش بینی شده برای پرداخت سود، سود قابل پرداخت را مطابق امیدنامه محاسبه کرده و به حساب بانکی سرمایه گذارانی که در پایان آن دوره مالک واحد های سرمایه گذاری محسوب می شوند، متناسب با تعداد واحد های سرمایه گذاری هر سرمایه گذار واریز نماید. سقف سود قابل تقسیم در پایان هر دوره، تفاوت بین ارزش روز واحد های سرمایه گذاری در پایان همان دوره از ارزش مبنای آن ها خواهد بود. (اساسنامه و امیدنامه نمونه ای از صندوق های سرمایه گذاری)